Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda 2027 yılı bütçe sunumunu gerçekleştirdi. Sunumda, üretici kooperatiflerini güçlendirmeyi, rüsum muafiyeti sağlamayı ve hal kurmalarına destek vermeyi hedefleyen Yeni Hal Kanunu taslağının Meclis grubuna sunulduğunu duyurdu.
Ekonomik Gelişmeler ve Dış Ticaret
Bakan Bolat, dünya ekonomisinin pandemi sonrası üretim ve tedarik sorunları ile Rusya-Ukrayna savaşının enerji ve emtia piyasalarında yarattığı dalgalanmalarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Jeopolitik belirsizliklerin arttığını, ticaret gerilimleri ve korumacılık önlemlerinin dünya ticaretine baskı yaptığını ifade etti. Ayrıca, İran-ABD/İsrail bölgesindeki çatışmaların riskleri artırdığını vurguladı. Türkiye'nin ihracat pazarlarının bulunduğu Batı bölgelerde ekonomik durgunluk ve ticarette yavaşlamanın olumsuz etkileri olduğunu aktardı.
Türkiye'nin 2002 yılından bu yana mal ihracatını 7,6 kat artırarak 2025 yılında 273,2 milyar dolara yükselttiğini söyleyen Bolat, hizmet ihracatının da yaklaşık 9 kat artarak 124,9 milyar dolara ulaştığını belirtti. Böylece toplam mal ve hizmet ihracatının son 24 yılda 7,9 kat arttığını kaydetti. 2026 yılı ekim ayı itibarıyla aylık ihracatın yüzde 8,1 artışla 25,9 milyar dolara çıktığını, eylül ayında ise aylık mal ihracatında yüzde 15 artışla 26 milyar dolarlık rekorun kırıldığını ifade etti.
AB ve Afrika İle Ticari İlişkiler
Bakan Bolat, Avrupa Birliği ile ticari ve ekonomik ilişkilerde bu yıl somut kazanımlar elde edildiğini belirtti. AB'nin çelik kotalarını yarı yarıya azaltmasına rağmen Türkiye'nin yüzde 70'ten fazla kota payını koruduğunu ve geçen yılki ihracat rakamlarına yakın seviyelerde ihracat yapıldığını söyledi. Makine emniyeti mevzuatı konusunda da uyum sağlandığını, 1 Ocak'tan itibaren makine ürünlerinin AB mevzuatına uygun olarak devam edeceğini açıkladı. Ayrıca, AB'nin 1 Temmuz'da başlattığı parsel başına 3 avro gümrük vergisi uygulamasında Türkiye'nin muafiyet kapsamına alındığını belirtti.
Afrika ülkeleriyle ticaretin 2002 yılında 8,8 milyar dolar iken geçen yıl yaklaşık 41 milyar dolara yükseldiğini aktaran Bolat, İsrail ile ticaretin 2 Mayıs 2024 tarihinden itibaren gümrükler, limanlar ve serbest bölgeler açısından tamamen durdurulduğunu söyledi. Filistin hükümetinin acil ihtiyaç talepleri için özel bir mekanizmanın kontrollü şekilde uygulandığını ve Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gitmesinin yasaklandığını belirtti.
Ticaret ve Hal Kanunu Düzenlemeleri
Bolat, tarımsal ürünlerde 265 lisanslı depo işletmesinin 364 noktada 14,3 milyon ton kapasiteyle faaliyet gösterdiğini, 2026 yılında bu sayının 379 noktada 15,3 milyon tona ulaşmasının beklendiğini ifade etti. 2012 yılında çıkarılan Hal Kanunu'nda kapsamlı değişiklikler öngören taslağın Meclis grubuna sunulduğunu, bu taslakla üretici birlikleri ve kooperatiflerinin kurulmasının, hallerde daha fazla yer almalarının ve hal kurmalarında maddi destek ile vergi ve rüsum muafiyetlerinden yararlanmalarının amaçlandığını açıkladı.
2026 yılında gıda, otomotiv, market, emlak ve kuyum sektörlerinde fahiş fiyat artışı ve stokçuluk faaliyetlerine karşı 81 ilde 401 bin 500 işletme ve 48 milyondan fazla ürünün denetlendiğini, iç ticaret ve tüketici koruma alanında toplam 3 milyar lira idari para cezası uygulandığını belirtti.
Şirket Kuruluşları ve Gümrüklerdeki Gelişmeler
Türkiye'de 2020 yılından itibaren 819 bin 821 şirket kurulduğunu, 175 bin şirketin terkin edildiğini, 2026 yılında ise 96 bin şirket kurulup 24 bin şirketin terkin edildiğini aktaran Bolat, gümrük kapılarında yenileme çalışmalarının sürdüğünü söyledi. Gürbulak Kapısı yenilenmiş, Hatay'daki Yayladağı ve Cilvegözü kapılarında yenilemeler devam etmekte, Nusaybin için Suriye tarafıyla görüşmeler sürmektedir. Bulgaristan tarafı Kapıkule'deki gümrük kapısını yenilemeye başlamıştır.
Gümrüklerde kaçakçılıkla mücadele kapsamında 2025 yılında 45 ton uyuşturucu olmak üzere toplam 98,7 ton kaçak eşya ve uyuşturucu madde yakalandığını, 2026'nın ilk 10 ayında ise 54,5 ton uyuşturucu ele geçirildiğini ve bunun bedelinin 55,5 milyar lira olduğunu belirtti. Ayrıca, 43,5 milyar liralık kaçak ticari eşya yakalandığını ifade etti.
