TÜİK'in 2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırmasına göre, Türkiye'de 18-74 yaş aralığındaki 59 milyon 127 bin kişiden yüzde 43,1'i düzenli bakım yükümlülüğü taşıyor. Bu oran yaklaşık 25 milyon 484 bin kişiye denk geliyor ve çalışma çağındaki her 10 kişiden 4'ünden fazlasının hem iş hem de bakım sorumluluğu olduğu anlamına geliyor.
Bakım sorumluluğu ve istihdam ilişkisi
Çalışanlar arasında yapılan araştırmada, bakım görevi üstlenenlerin yüzde 70,1'i bu durumdan zorluk yaşamadığını belirtirken, 4 milyon 303 bin kişi iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütmekte güçlük çektiğini ifade etti. Zorluk yaşayanların yüzde 38,4'ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9'u işin yorucu olmasını, yüzde 8,9'u ise iş ile ev arasındaki ulaşımın uzun sürmesini gerekçe gösterdi.
TÜİK'in 2026 ilk çeyrek iş gücü verilerine göre, iş gücüne dahil olmayan kadınların 536 bini çocuk veya yetişkin bakımı nedeniyle son işinden ayrıldı. Bu durum, bakım yükünün ücretli çalışma hayatından ayrılma sebeplerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Bakıcı ücretleri ve ekonomik etkileri
İstanbul'da 2026 yılında tam zamanlı gündüzlü çocuk bakıcısı ücretleri aylık 35 bin TL ile 50 bin TL arasında, yatılı bakıcı ücretleri ise 45 bin TL ile 60 bin TL arasında değişiyor. Yaşlı bakımında ise gündüzlü hizmetlerin fiyatı 45 bin TL ile 65 bin TL, yatılı bakım ücretleri ise 60 bin TL ile 80 bin TL arasında seyrediyor.
Bu yüksek ücretler, tek maaşla geçinen aileler için önemli bir mali yük oluşturuyor. Bakım hizmetlerinin bedeli bazen aile bireylerinden birinin aylık gelirini aşabiliyor. Bu nedenle bazı ailelerde bir kişi işini bırakıp bakım sorumluluğunu üstlenmek durumunda kalıyor.
Profesyonel bakım hizmeti kullanımı
TÜİK araştırması, istihdamda olup çocuk bakım sorumluluğu taşıyanların yüzde 83'ünün profesyonel bakım hizmeti kullanmadığını gösteriyor. Hizmet almayanların yüzde 17,6'sı yüksek maliyeti gerekçe gösteriyor. Yetişkin bakımında profesyonel hizmet kullanmayanların oranı yüzde 79,3 olurken, bu grupta yüksek maliyetin payı yüzde 17,9, erişilebilir hizmet veya boş kontenjan bulunmamasının payı ise yüzde 5,3 olarak kaydedildi.
Çocuk bakımında profesyonel hizmet kullanmayan çalışanların yüzde 50,8'i bakım işini kendisinin veya eşinin üstlendiğini belirtiyor. Bu durum, profesyonel bakım hizmetlerinin yerini çoğunlukla aile içindeki ücretsiz emeğin aldığını gösteriyor.
