Nevşehir'in Ürgüp ilçesinde yetişen Bitirgen Kayısısı, Ahiler Kalkınma Ajansı'nın (AHİKA) başvurusu neticesinde uluslararası Slow Food hareketinin Ark of Taste (Lezzet Sandığı) listesine alındı. Bu gelişmeyle birlikte TR71 Bölgesi'nden listeye giren yöresel ürün sayısı 19'a ulaştı.
Bitirgen Kayısısının Özellikleri ve Bölge Mutfağındaki Yeri
Kapadokya'nın kendine has iklim ve toprak koşullarında yetişen Bitirgen Kayısısı, çekirdeği çıkarılmadan bütün halde geleneksel yöntemlerle kurutulmasıyla diğer kayısı türlerinden ayrılıyor. Tatlı aroması ve lifli dokusuyla öne çıkan bu kayısı, Nevşehir'in gastronomi kültüründe önemli bir yer tutuyor. Bölgedeki Bitirgen Kayısı Yahnisi, Kayısı Dolması ve Kuru Kayısı Yağlaması gibi yöresel yemeklerde kullanılarak mutfak kültürünün yaşatılmasına katkı sağlıyor.
Ark of Taste Listesi ve Bölgedeki Diğer Yöresel Ürünler
Kaybolma tehlikesi bulunan yerel ürünlerin korunmasını ve tanıtımını amaçlayan Ark of Taste listesi, geleneksel üretim yöntemleri ve yerel gıda çeşitliliğinin gelecek kuşaklara aktarılmasına destek oluyor. AHİKA'nın 2023 yılından itibaren sürdürdüğü çalışmalar kapsamında TR71 Bölgesi'nden toplam 19 yöresel ürün bu listeye dahil edildi. Listeye giren diğer ürünler arasında Aksaray'dan Eşmekaya Koyun Yoğurdu, Gelveri Ekmeği ve Aksaray Tulum Kebabı; Kırıkkale'den Kılıçlar Soğanı ve Delice Doğal Kaynak Tuzu; Kırşehir'den Cemele Biberi ve Kırşehir Höşmerim Tatlısı; Nevşehir'den Ayhan Patlıcanı, Nevşehir Simidi ve Nevşehir Pelveri; Niğde'den ise Darboğaz Kirazı ve Niğde Geven Balı yer alıyor.
Uluslararası Tanıtım ve Koruma Çalışmaları
İtalya merkezli Slow Food Biyoçeşitlilik Vakfı tarafından yönetilen Ark of Taste, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel gıda ürünleri, yerel tohumlar ve üretim tekniklerinin korunmasını hedefliyor. Uluslararası liste, gıda biyoçeşitliliği konusunda farkındalık yaratılmasına da katkı sağlıyor. Türkiye'den toplam 174 yöresel ürünün yer aldığı listede Bitirgen Kayısısı'nın bulunması, Nevşehir'in gastronomi değerlerinin uluslararası platformda tanıtımına destek oldu. AHİKA'nın TR71 Bölgesi'nin tarımsal biyoçeşitliliği ve gastronomi mirasının korunması için yürüttüğü çalışmaların 2027 yılında da devam edeceği bildirildi.
