Feinstein Tıbbi Araştırma Enstitüleri'nden bilim insanları, yüksek düzeyde iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmanın beyinde Alzheimer hastalığına yol açan toksik protein yumaklarının oluşumunu tetikleyebileceğini belirtti.
Radyasyonun Demans Riskine Etkisi
Bilim insanları, insan sağlığı verileri, hayvan deneyleri ve moleküler modelleri içeren 100'den fazla çalışmayı inceledi. Nükleer santral ve uranyum işleme tesislerinde çalışanları kapsayan 18 çalışmanın meta-analizinde, vücuda giren her 100 milisievertlik radyasyon artışının demans riskini yüzde 11 oranında yükselttiği tespit edildi. Ayrıca, radyasyona maruz kalan Alzheimer modeli fare ve maymunlarda beyin dokusu hasarının hızlandığı gözlendi.
Hasar Mekanizması ve eCIRP Proteini
İncelemeler, iyonlaştırıcı radyasyonun hücre DNA'sında oluşturduğu hasarın, beynin bağışıklık hücrelerini aktive ederek 'eCIRP' adlı özel bir proteinin salgılanmasına yol açtığını ortaya koydu. Bu proteinin, tau proteinlerinin yapısını bozduğu ve nöronların ölümüne neden olan toksik tau yumaklarının oluşum sürecini başlattığı belirlendi. Ayrıca, eCIRP'nin beyinde kronik iltihaplanmaya sebep olduğu, mitokondrilere zarar verdiği ve yeni nöron üretimini engellediği kaydedildi.
Koruyucu Tıp ve Tedavi Olanakları
Bilim insanları, analiz edilen verilerin çoğunlukla yüksek kümülatif dozda radyasyona maruz kalan özel gruplara ait olduğunu, günlük düşük dozlu röntgen işlemlerini kapsamadığını vurguladı. Araştırma ekibi, radyasyon kaynaklı bilişsel gerilemenin biyolojik süreçlerinin anlaşılmasının koruyucu tıp açısından önem taşıdığını belirtti. Tau proteinini etkileyen eCIRP molekülünü hedef alan yeni tedavi yöntemleri ve biyobelirteçlerin Alzheimer ve demansın önlenmesinde yeni yaklaşımlar sunabileceği ifade edildi.
