Antalya'nın Akseki ilçesinde 1900 metre rakımlı Çimi Yaylası'nda Yörükler, yaz aylarında ürettikleri süt, yağ ve peynirleri asırlardır süregelen geleneksel yöntemlerle saklıyor. Derinliği 30 ila 50 metre arasında değişen kar obrukları, doğal buzdolabı işlevi görerek ürünlerin uzun süre tazeliğini korumasını sağlıyor.
Yörüklerin Geleneksel Süt Ürünleri Muhafazası
Hayvancılıkla uğraşan Yörükler, yaylada elde ettikleri sütleri işleyerek yağ ve peynir haline getiriyor. Ürünler, doğal soğuk hava deposu olarak kullanılan kar obruklarına yerleştiriliyor. Burada peynirler, hayvan derileri, kovalar veya bidonlar içinde yaklaşık 2 ila 3,5 ay boyunca bekletiliyor. Bu süreçte peynirler kendine has lezzet ve kıvama ulaşıyor.
Çimi Yaylası'nda Yaz Boyu Süren Üretim
Çimi Yaylası'nda nisan ve mayıs aylarında başlayan süt üretimi yaz boyunca devam ediyor. Keçi ve koyunlardan elde edilen sütler, geleneksel yöntemlerle işlenerek peynir ve yağa dönüştürülüyor. Hazırlanan peynirler, doğal ortamda olgunlaşması için kar obruklarına taşınıyor. Sonbahar aylarında ise olgunlaşan peynirler yayladan indirilerek satışa sunuluyor.
Kar Obruklarının Doğal Soğutma Özelliği
Kar obruklarının derinliklerinde sıcaklık yaz aylarında bile oldukça düşük seviyelerde seyrediyor. Bu durum, peynirlerin uzun süre bozulmadan muhafaza edilmesine olanak tanıyor. Obruklarda sıcaklık eksi 15 ila 20 dereceye kadar düşebiliyor. Bu sayede peynirler doğal ortamda soğutularak lezzet kazanıyor.
Yöre Halkının Deneyimleri
Çimi köyünde hayvancılıkla uğraşan Hatice Çelik, peynirlerin kar obruklarında bekletilmesinin ürünlere özgün bir tat kattığını belirtti. Çelik, peynirlerin burada suyunu çekip kıvamını bulduğunu ve sonbaharda yayladan inerken obruklardan çıkarıldığını ifade etti. Ramazan Arıcı ise peynirlerin bu doğal soğuk ortamda lezzetlendiğini ve başka saklama imkanı olmadığından kar obruklarının tercih edildiğini söyledi.
Asırlık Geleneklerin Korunması
Kar obrukları, bölgedeki yiyeceklerin asırlardır muhafazasında kullanılıyor. Bu doğal yöntem, modern buzdolabı imkanlarının sınırlı olduğu yayla koşullarında üreticilerin ürünlerini taze ve sağlıklı tutmasını sağlıyor. Böylece hem yöresel lezzetler yaşatılıyor hem de kültürel miras korunuyor.
Çimi Yaylası'nda devam eden bu geleneksel uygulama, doğal peynir muhafazası konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Gelişmeler takip ediliyor.
