Uyku felci, kişinin uyanmasına rağmen vücudunu hareket ettirememesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu esnada çevresindeki ortamı fark eden kişi, konuşamaz ve hareket edemez. Bazı vakalarda odada başka bir varlık hissi, korkutucu görüntüler veya göğüste baskı hissi yaşanabilir.
Uyku ve uyanıklık arasındaki beyin işleyişi
Harvard Üniversitesi'nde çalışan sinir bilimci Baland Jalal, uyku felcinin, rüya sırasında vücudu hareketsiz kılan mekanizmanın uyanma anında bir süre daha devam etmesinden kaynaklandığını belirtiyor. Beynin çevreyi algılayan bölümleri uyanırken, vücudun hareket etmemesi uyanma ile uyku arasında ara bir durum yaratıyor.
Korkutucu deneyimlerin nedeni ve kültürel etkiler
Uyku felci sırasında görülen varlıklar, beynin yaşanan durumu anlamlandırma çabasının sonucu olarak değerlendiriliyor. Hareket edemeyen kişi kendisini tehdit altında hissedebiliyor ve bu korku, beynin tehdit algısını artırarak korkutucu imgelerin ortaya çıkmasına yol açabiliyor. Görülen varlıkların biçimi ise kişinin kültürel çevresi ve yaşadığı ortamdan etkilenebiliyor; kimi karanlık siluetler ya da şapkalı figürler görürken, kimileri uzaylı veya cin benzeri varlıklardan söz ediyor.
Ataklar, kaygı ve önerilen önlemler
Uzmanlar, kaygı ve stresin uyku felci ataklarını artırabileceğini, tekrarlayan atakların ise kişinin uykuya karşı korku geliştirmesine neden olabileceğini ifade ediyor. Ataklar genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürse de, yaşanan yoğun korku nedeniyle daha uzun algılanabiliyor. Baland Jalal, uyku felci yaşayanların gözlerini kapatarak dış uyaranları azaltmasını, durumun geçici ve zararsız olduğunu hatırlamasını, panik yapmamasını ve hareket etmeye çalışarak paniği artırmaktan kaçınmasını tavsiye ediyor.
