Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 2026 tarihinde kuruluşunun 103. yıl dönümünü kutluyor. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak başlattığı bağımsızlık mücadelesi, Cumhuriyet'in ilanıyla yeni bir yönetim biçimine dönüştü.
Bağımsızlık Mücadelesinin Başlangıcı ve Meclisin Açılması
Atatürk, Erzurum Kongresi'nde zaferden sonra yönetim şeklinin cumhuriyet olacağını belirtmiş, ancak bu düşünce o dönemde topluma açıklanmamıştı. 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, halkın temsilcilerinden oluşan ve üzerinde başka bir gücün bulunmadığı yeni bir dönemin başlangıcını simgeledi.
Lozan Antlaşması ve Yönetim Merkezi Ankara
Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla tamamlanmasının ardından, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin yeni devlet yapısı uluslararası alanda tanındı. 13 Ekim 1923'te Ankara, Türkiye'nin yönetim merkezi olarak belirlendi ve devletin rejimi ile başkanı konusunda karar verilmesi gerekliliği ortaya çıktı.
Yeni Yönetim Yapısının Oluşumu
O tarihe kadar devlet başkanlığı görevini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşa yürütüyordu. Lozan Antlaşması'nın onay sürecinde bazı yabancı ülkeler, Türkiye'deki yeni rejimin daha net bir şekilde belirlenmesini talep etti. 27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclis'in güvenini kazanacak yeni bir kabinenin oluşturulamaması, bu konuda hızlı bir çözüm bulunmasını zorunlu kıldı.
