Muğla'nın Yatağan ilçesine bağlı Çamlıca Mahallesi'nde yaşayan 80 yaşındaki Durdane Tok ile 52 yaşındaki gelini Arzu Tok, dağlardan topladıkları kekik, defne, mersin ve ardıç gibi bitkilerden geleneksel yöntemlerle bitkisel yağ ve su elde ederek ailelerine ait üç kuşaklık bir geleneği devam ettiriyor.
Geleneksel Üretim Yöntemi
Tok ailesi, ticari amaç gütmeden, ihtiyaç sahiplerine destek olmak ve geçmişten kalan kültürel mirası korumak için bu üretimi sürdürüyor. Üretimde, bakır kazan kullanılarak çevresi çamurla kapatılan ve hava almayan kazan içine kekik, elma, ardıç ve defne yaprakları konuyor. Yakılan ateşle buharlaşan bitkilerden, damlama sistemiyle hem yağ hem de su elde ediliyor. Basit bir kuruluma sahip olan sistemde, bakır kazan ile damlama arasında hortumla bağlanan küçük bir havuza su akıtılarak soğutma sağlanıyor.
Toplumsal ve Sağlık Amaçlı Kullanım
80 yaşındaki Durdane Tok, ihtiyaç sahiplerinin gelin aracılığıyla ürünleri aldığını belirterek, pazara götürülmediğini ifade etti. Tok, ardıç, kekik, defne ve mersin gibi bitkilerin çeşitli faydaları olduğunu anlattı. Özellikle karın ağrısı, kabızlık gibi durumlarda kekik yağının eller ve ayak tabanlarına sürülmesinin rahatlatıcı etkisi olduğunu söyledi. Ayrıca bıçak yaralarında da bu ürünlerin kullanıldığını belirtti. Tok, bölgede doktor bulunmadığı zamanlarda bu geleneksel yöntemlerin önem taşıdığını vurguladı.
