Diyarbakır'da 63 yaşındaki tandır ustası Salih Baş, Mezopotamya'nın kadim kültür miraslarından toprak tandır yapımını geleneksel yöntemlerle devam ettiriyor. Dicle Nehri çevresinden getirilen özel toprak, saman ve keçi kılı karışımıyla hazırlanan tandırlar, doğru kullanıldığında 15 ila 18 yıl dayanabiliyor.
Toprak ve Malzeme Seçimi
Tandır yapımında en önemli unsur olarak Dicle Nehri çevresinden temin edilen yağlı toprak kullanılıyor. Bazı ustalar toprakları makinada öğütürken, bazıları ise hamur teknesinde veya ayakla yoğurarak hazırlık yapıyor. Hazırlanan toprak karışımına tuz, saman ve keçi kılı eklenerek dayanıklılığı artırılıyor.
Üretim Süreci ve İşçilik
Yaz aylarında tandırın uzun ömürlü olması için gölgelik bir alanda günde bir sıra örülmesi tercih ediliyor. Ancak üretimin hızlandırılması amacıyla güneş altında sabah, öğlen ve akşam olmak üzere üç sıra da örülebiliyor. Tandırın yapımı yaklaşık dört gün sürüyor, ardından iki gün rötuş ve taşlama işlemleri uygulanıyor. İç yüzeyin düzgün ve sıkı olması, ekmeğin tandırda yapışmasını engelliyor ve tandırın ömrünü uzatıyor.
Fiyatlandırma ve Satış
Tandırların fiyatları işçilik, kalite ve boyutlarına göre değişiklik gösteriyor. Ürünler 3 bin liradan başlayıp 12 bin liraya kadar çıkabiliyor. Diyarbakır'da üretilen bu geleneksel toprak tandırlar, İstanbul, Ankara gibi büyükşehirler dahil Türkiye'nin birçok bölgesine gönderiliyor.
Tandır Kültürünün Önemi
Tandır ustası Salih Baş, yaklaşık 12 yıldır bu işi sürdürdüğünü belirterek, bölge halkının bu kültürü nesiller boyu yaşattığını vurguladı. Yağsız veya yağlı toprak karışımları kullanılarak hazırlanan tandırların, bölgenin ekmek pişirme geleneğinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu ifade etti.
Geleneksel yöntemlerle üretilen bu toprak tandırlar, hem dayanıklılığı hem de kültürel değeriyle ön plana çıkıyor. Usta Baş'ın anlatımına göre, tandırın doğru kullanımı ve bakımı ile 15 ila 18 yıl arasında uzun ömürlü olması mümkün oluyor.
Gelişmeler takip ediliyor.
