Türkiye genelinde 1 Temmuz itibarıyla uygulamaya konulan Depozito Yönetim Sistemi (DOA), İstanbul'da da büyük bir ilgiyle karşılandı. Vatandaşlar, pet şişeleri çöp yerine makinelere atarak şişe başına 1 TL teşvik ödemesi alıyor. Bu sistem, çevre kirliliğinin önlenmesi ve geri dönüşümün artırılması amacıyla hayata geçirildi.
Geri Dönüşüm İşçilerinin İş Modelinde Değişim
DOA'nın uygulanmaya başlamasıyla birlikte sokaklarda pet şişe bulmak zorlaştı. Yıllardır bu malzemeleri toplayarak geçimini sağlayan geri dönüşüm işçileri, yeni sistem nedeniyle iş modellerini değiştirmek zorunda kaldı. Artık pet şişe yerine karton, naylon ve diğer kağıt türü atıklara yöneldikleri belirtildi.
Pet Şişe Toplayıcılarının Kazançları Düştü
Sokaklardan pet şişe toplayan geri dönüşüm işçisi Sefer, sistemin kendilerini olumsuz etkilediğini ifade etti. Eskiden bir konteynerden en az 15 pet şişe bulduklarını ancak şimdi bu sayının neredeyse sıfıra indiğini söyledi. Sefer, günlük kazançlarının 1000 TL'den 600 TL'ye düştüğünü belirtti.
Sefer ayrıca belediyelere ve çevreye yardımcı olduklarını, konteynerlerin dolmasını önlediklerini ancak yeni sistemle birlikte farklı işlere yönelmek zorunda kaldıklarını dile getirdi. Kendi imkanlarıyla karton, plastik ve naylon atıkları ayrı ayrı topladıklarını ve bu süreçte kendilerine de destek sağlanması gerektiğini vurguladı.
Sokaklarda Pet Şişe Bulmak Neredeyse İmkansız
Başka bir geri dönüşüm işçisi Hasan ise bir el arabası dolusu pet şişeyi bir saat içinde toplayabildiklerini ancak şimdi beş gün boyunca dolaşmalarına rağmen aynı miktarı toplayamadıklarını aktardı. Vatandaşların pet şişeleri makinelere götürmesi nedeniyle sokaklarda pet şişe kalmadığını ifade etti.
Depozito Sisteminin Çevresel Başarısı ve Ekonomik Etkileri
DOA uygulaması, plastik ambalaj oranını sokaklarda minimuma indirerek çevresel açıdan önemli bir başarı sağladı. Ancak bu durum, geri dönüşüm işçilerinin iş alanlarını daralttı ve onları alternatif atıklara yönlendirdi. Pet şişe toplayıcıları artık mesailerinin büyük bölümünü karton, naylon ve kağıt türevi atıklara harcıyor.
Bu gelişmeler, sistemin çevre dostu hedeflerine ulaşırken, geri dönüşüm sektöründeki bazı çalışanların ekonomik açıdan zorlanmasına neden oldu. Geri dönüşüm işçilerinin yeni sisteme uyum sağlamak için desteklenmesi gerektiği öne sürülüyor.
Gelişmeler takip ediliyor.
