ABD'de resmi ziyaretler gerçekleştiren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı makalede, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisinin kaldırılması gerektiğini ifade etti.
BM Güvenlik Konseyi'nin yapısına ilişkin değerlendirmeler
Erdoğan, son yıllarda yaşanan salgınlar, enerji krizleri, tedarik zincirindeki aksaklıklar ve bölgesel çatışmalar gibi küresel sorunların, kararların sadece birkaç ülkenin inisiyatifine bırakılmasının günümüz koşullarıyla uyumlu olmadığını belirtti. Küresel yönetim mekanizmalarının günümüz şartlarına uygun hale getirilmesinin ertelenemez bir zorunluluk olduğunu kaydeden Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi'nin halen İkinci Dünya Savaşı sonrası düzeni yansıttığını vurguladı.
Reform ve veto hakkının kaldırılması
Daha adil, etkin ve hesap verebilir bir temsil sisteminin gerekliliğine dikkat çeken Erdoğan, farklı coğrafyaların deneyim, kapasite ve iradesinin küresel ve bölgesel sorunların çözümüne dahil edilmesi gerektiğini söyledi. 'Dünya 5'ten büyüktür' çağrısının, daha kapsayıcı bir sorumluluk anlayışına davet niteliğinde olduğunu belirten Erdoğan, reformun somut bir yol haritasına dönüşmesinin elzem olduğunu kaydetti. Bu yol haritasının merkezinde veto yetkisinin kaldırılmasının yer alması gerektiğini ifade eden Erdoğan, veto hakkının varlığının karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu çözmediğini ve ayrıcalıklı üyelerin artırılmasının bu yapıyı genişleteceğini dile getirdi.
Erdoğan, veto hakkının kaldırılmasının anlamlı her türlü reformun başlangıç noktası ve temel stratejik hedefi olması gerektiğini belirterek, reformun başka devletlere aynı imtiyazın tanınması anlamına gelmemesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Genel Kurul çatısı altında hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı şekilde engelleme yetkisine sahip olmaması ilkesine dayalı geniş bir koalisyon oluşturulması gerektiğini kaydetti.
Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul dengesi
Erdoğan, Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki dengenin yeniden sağlanması gerektiğini belirtti. Genel Kurul'un yetkilerinin artırılması, daimi üyeliklerin bulunmadığı ve Güvenlik Konseyi üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle dönüşümlü olarak seçildiği bir sistemin oluşturulmasının önemine işaret etti. Yeniden seçilmek isteyen ülkelerin seçimlerde üyelerin çoğunluğunun güvenini kazanması gerektiğini ifade eden Erdoğan, böylece Güvenlik Konseyi'nin temsil kapasitesi ve Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğinin artırılacağını söyledi.
Geleceğin uluslararası düzeninin geçmişin hiyerarşik yapıları korunarak kurulamayacağını belirten Erdoğan, son çeyrek asırda yaşanan gelişmelerin hiçbir güç dengesinin ve uluslararası düzenin kalıcı olmadığını gösterdiğini vurguladı. İnsanlığa barış, istikrar ve ortak refah sunmayı hedefleyen mevcut sistemin yeni savaşları önlemede, eşitsizlikleri azaltmada ve değişen güç dengelerine yanıt vermede yetersiz kaldığını ifade etti.
