Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Ankara Sektörel Denetim Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan denetim raporu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen 'Tarladan markete fiyat yolculuğu' soruşturması kapsamında dosyaya girdi.
Denetim Kapsamı ve Yöntemi
Raporda, yaş meyve ve sebze sektöründeki fiyat artışlarının nedenlerini araştırmak amacıyla firmaların üreticilerden yaptığı alımların büyüklüğü ve toplam mal alımları içindeki payı esas alındı. Bu çerçevede, toplam mal alımlarının en az yüzde 70'ini müstahsil makbuzuna dayandıran ve müstahsillerden belgeli alım tutarı 300 milyon lira ve üzerinde olan 207 firma riskli mükellef olarak değerlendirildi ve incelemeye alındı.
Firmaların Tedarik Zinciri ve Müstahsil Makbuzları
İlk analizlerde, bu firmaların sadece üreticilerden ürün satın alan tüccar veya toptancı hal firmalarından oluşmadığı, önemli bir kısmının ulusal ve yerel zincir marketlere düzenli yaş meyve ve sebze tedarik ettiği belirlendi. Bu nedenle inceleme, sadece müstahsil makbuzlarının doğruluğu ile sınırlı kalmayıp, tedarik zincirindeki ürün, belge, maliyet ve fiyat hareketleri birlikte değerlendirildi.
Raporda Yer Alan Tespitler
Denetim raporunda, müstahsil makbuzunun defter tutma yükümlülüğü olmayan çiftçilerden yapılan mal alımlarının belgelendirilmesinde kullanıldığı ancak bu belgenin düzenlenmiş olmasının, üzerinde belirtilen ürünün ilgili kişi tarafından üretilip alıcı firmaya teslim edildiğinin tek başına kanıtı olmadığı ifade edildi. Ayrıca, vefat eden veya fiilen çiftçilik yapmayan kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlendiği ve bazı makbuzların gerçek ürün teslimine dayanmadığına dair tespitlere yer verildi.
