Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) akademisyenleri, uyku bozukluğu ve stresle mücadelede etkili olması hedeflenen 'Uyutan İplik' adlı yenilikçi bir proje üzerinde çalışıyor. TÜBİTAK TEYDEB 1505 desteğiyle yürütülen bu proje, doğal bileşenlerle zenginleştirilen ipliğin koku ve cilt yoluyla kontrollü etki sağlamasını amaçlıyor.
Projenin İş Birliği ve Kapsamı
BTÜ'nün yanı sıra Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Üsküdar Üniversitesi ve bir sanayi kuruluşunun ortaklığıyla yürütülen proje, iki yıl sürecek. Üretilen özel iplikler yastık kılıfı, çarşaf ve pijama gibi çeşitli tekstil ürünlerinde kullanılabilecek. Ayrıca, yumak halinde satışa sunulacak iplikler, örgü örerken kronik uykusuzluk yaşayanlara destek olmayı hedefliyor.
Uyutan İpliğin Geliştirilme Süreci
Projenin temelini oluşturan 'Uyutan İplik' konsepti, BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kenan Yıldırım'ın doktora tezi kapsamında ortaya çıktı. Prof. Dr. Yıldırım, fikrin beyin fırtınası sırasında şekillendiğini ve dünyada öncü projeler arasında yer aldığını belirtti. Projenin etken maddesinin tespiti için Üsküdar Üniversitesi ile iş birliği yapıldığını, sağlık etkilerinin ise Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından değerlendirildiğini ifade etti.
Projenin Çok Disiplinli Yapısı
Uyutan İplik projesi, dört farklı kurumun katkısıyla çok bileşenli bir yapıya sahip. Projenin yürütücülüğünü BTÜ üstlenirken, sağlık araştırmaları Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından gerçekleştiriliyor. Etken madde tespiti Üsküdar Üniversitesi tarafından yapılırken, ipliğin üretimi sanayi kuruluşunda sağlanıyor. TÜBİTAK 1505 programı kapsamında yürütülen proje, firma ortaklığıyla ticarileştirilmeye hazırlanıyor.
Teknolojik ve Klinik Aşamalar
Prof. Dr. Yıldırım, ipliğin mikrokapsül şeklindeki etken maddelerle parafin eşliğinde işlendiğini anlattı. Bu mikrokapsüller, hem koku yoluyla hem de cilt temasıyla beyindeki GABA bölgesini uyararak uykuya dalış süresini kısaltmayı ve uyku kalitesini artırmayı hedefliyor. Proje kapsamında iplikler, pijama, nevresim ve yastık kılıfı gibi ürünlerde kullanılabilecek. Ayrıca, mikrokapsüllerin çatlamasıyla etkisini gösteren iplikler, oyun topları veya stres topları gibi farklı ürünlere de uygulanabilecek.
Projenin Aşamaları ve Geleceği
Proje dört aşamadan oluşuyor: bilgisayar destekli in silico çalışmalarıyla etken madde belirleme, mikrokapsülasyon işlemleri, mikrokapsüllerin ipliğe aktarılması ve klinik deneylerle etkinliğin test edilmesi. Şu anda in silico aşaması tamamlandı ve beş farklı etken madde belirlendi. Mikrokapsülasyon süreci BTÜ Gıda Bölümü laboratuvarlarında yürütülüyor. Klinik deneylerin tamamlanmasının ardından projenin başarısı netleşecek.
Uyutan İplik, uyku bozuklukları ve stresle mücadelede doğal ve yenilikçi bir çözüm sunma potansiyeli taşıyor. Projenin ilerleyen aşamalarında farklı tekstil ürünlerine uygulanarak geniş bir kullanım alanı bulması bekleniyor. Gelişmeler yakından takip ediliyor.
