Bingöl'ün Genç ilçesine bağlı Sivan bölgesinde, sabahın erken saatlerinde başlayan zorlu dut toplama ve pekmez üretim süreci, geleneksel yöntemlerle devam ediyor. Coğrafi işaret tesciline sahip Sivan dut pekmezi, hem Türkiye'nin farklı illerine hem de yurt dışına gönderiliyor.
Sivan'da Geleneksel Dut Toplama ve Pekmez Üretimi
Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Sivan bölgesindeki köy ve mezralarda üreticiler, dut ağaçlarına çıkarak meyveleri topluyor. En az dört kişinin tuttuğu örtüler üzerinde toplanan dutlar, yaprak ve saplarından titizlikle ayrılıyor. Ulaşılamayan bazı bahçelerde ise dutlar sepetlere konularak atlarla köye taşınıyor.
Toplanan dutlar, bakır kazanlarda odun ateşi üzerinde kaynatılıyor. Bu işlem sırasında dutlar birkaç kez süzülerek şırası çıkarılıyor. Daha sonra şıra tekrar kaynatılıyor ve tepsilere alındıktan sonra yaklaşık yedi gün boyunca güneşte bekletilerek doğal yöntemlerle kıvam alması sağlanıyor.
Zorlu Koşullarda Devam Eden Üretim Geleneği
Bölgedeki yaz sıcaklıkları 38 dereceye kadar çıkarken, üreticiler odun ateşinin sıcaklığına rağmen pekmez yapımını sürdürüyor. Bu zorlu koşullar, Sivan dut pekmezinin özgün lezzetinin ve kalitesinin korunmasında önemli rol oynuyor.
Kușaktan Kușağa Aktarılan Bir Meslek
Döşekkaya köyünün Güllüce mezrasında yaklaşık 30 yıldır dut pekmezi hazırlayan Mehmet Keleş, bu geleneğin ailelerinde nesilden nesile aktarıldığını belirtti. Keleş, ağaçlara çıkmanın büyük dikkat ve tecrübe gerektirdiğini vurgulayarak, bu işi yapmanın kolay olmadığını ifade etti.
Mehmet Keleş, ağaçlarda dut silkelemenin ayrı bir maharet istediğini ve bugüne kadar pek çok tehlike atlattıklarını söyledi. Tüm zorluklara rağmen bu geleneği yaşatmaya devam ettiklerini ve dedelerinden aldıkları bu mesleği çocuklarına da aktaracaklarını dile getirdi.
Bölge Ekonomisine Katkı ve Yurt Dışına İhracat
Sivan dut pekmezi, sadece yöresel bir lezzet olmanın ötesinde, bölge ekonomisine de önemli katkılar sağlıyor. Pekmez, Türkiye'nin farklı illerine gönderildiği gibi yurt dışından da talep görüyor. Bu durum, Sivan dut pekmezinin kalitesinin ve geleneksel üretim yöntemlerinin uluslararası alanda da takdir edildiğini gösteriyor.
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan Sivan dut pekmezi, hem doğal üretim süreci hem de özgün tadıyla sofralarda yerini almaya devam ediyor. Üreticiler, bu kültürel mirası koruyarak gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor.
