Emeklilikte yüksek prim ödeyenlerin avantajı giderek azalıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, uzun yıllar yüksek prim ödeyenlerle asgari şartları karşılayanlar arasındaki emekli maaşı farkının önemli ölçüde daraldığını açıkladı.
Prim Gün Sayısı ve Emekli Maaşı Arasındaki Fark Kapanıyor
SGK mevzuatına göre emekli aylığı hesaplamalarında prim gün sayısı ile prime esas kazanç önemli parametreler olarak yer alıyor. Ancak uygulamada, 3 bin 600 gün prim ödeyen bir sigortalı ile 9 bin gün prim ödeyen bir diğer sigortalı arasında beklenen maaş farkı bankaya yansıyan tutarda belirgin değil.
Erdursun, bu durumun özellikle düşük ve orta gelirli çalışanlar açısından sosyal güvenlik sisteminde ciddi bir zayıflamaya işaret ettiğini vurguladı.
Taban Aylık Sınırı Emekli Maaşlarını Belirliyor
Uzman, emekli aylıklarının en düşük seviyesinin 23 bin 552 TL olarak belirlendiğini ve bu tutarın altında kalan emeklilerin maaşlarının Hazine katkısıyla tamamlandığını ifade etti. Bu nedenle, prim ödemeleriyle hesaplanan kök aylığı 18 bin, 20 bin veya 22 bin lira olan emekliler, ay sonunda aynı tutarı almaktadır.
Uzun süre asgari ücretin 2-3 katı üzerinden prim ödeyenlerin maaşları da taban aylık sınırının sadece birkaç bin lira üzerinde, yaklaşık 25-26 bin TL civarında kalıyor.
Sosyal Devlet İlkesi ve Adalet Tartışması
Erdursun, sosyal devlet anlayışı gereği düşük gelirli emeklilerin korunmasının zorunlu olduğunu ancak bu korumanın yüksek prim ödeyenlerin haklarını zedelememesi gerektiğini belirtti. Mevcut uygulamanın, yüksek prim ödeyen sigortalıların hak kaybına yol açtığına dikkat çekti.
Çalışanların Ücret Bildiriminde Riskler
Emekli adayları arasında 'emekli olunca herkesin maaşı aynı olacak' algısının yaygınlaşmasının risklerine de değinen Erdursun, bu algının çalışanların gerçek ücretlerini SGK'ya eksiksiz bildirme konusundaki ısrarını azalttığını söyledi.
Bu durum, kayıt dışı çalışma ve maaşın bir kısmının elden ödenmesi gibi uygulamalara rıza gösterme oranını artırıyor. Böylece sosyal güvenlik sisteminin temel işlevlerinden biri olan gelir adaleti zayıflıyor.
Emeklilikte yüksek prim ödemesi avantajının azalması, çalışanların SGK bildirimlerine ve emeklilik planlamalarına daha fazla dikkat etmesini gerektiriyor. Gelişmeler takip ediliyor.
