Kansızlık (anemi), toplumda yaygın görülen bir sağlık problemi olmakla birlikte, tek başına bir hastalık olarak değerlendirilmemelidir. Doç. Dr. Aysun Şentürk Yıkılmaz, aneminin ortaya çıkmasında çeşitli faktörlerin rol oynayabileceğini ifade etti.
Aneminin nedenleri ve demir eksikliği
Doç. Dr. Şentürk Yıkılmaz, demir eksikliğinin aneminin en sık rastlanan sebebi olduğunu ancak bunun dışında B12 ve folat eksiklikleri, kronik hastalıklar, inflamasyon, böbrek hastalıkları, kan kayıpları, bazı enfeksiyonlar, ilaç kullanımı ve kalıtsal kan hastalıklarının da anemiye yol açabileceğini söyledi. Türkiye'de talasemi taşıyıcılığının önemine dikkat çeken uzman, talasemi taşıyıcılığı ile demir eksikliğinin kan sayımı özelliklerinin benzer olabileceğini ve bu nedenle her mikrositer anemide doğrudan demir tedavisine başlanmasının uygun olmadığını belirtti.
Demir eksikliğinde nedenlerin araştırılması
Demir eksikliğinin sadece yetersiz demir alımından kaynaklanmadığını aktaran Doç. Dr. Şentürk Yıkılmaz, artan demir ihtiyacı, emilim bozuklukları veya kronik kan kayıplarının da demir eksikliğine neden olabileceğini ifade etti. Özellikle erişkinlerde yeni ortaya çıkan veya tekrarlayan demir eksikliğinde, sadece demir takviyesi yapmak yerine eksikliğin nedeninin araştırılması gerektiğini belirtti. Kadınlarda yoğun adet kanamalarının önemli bir demir kaynağı olabileceğini, erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda ise açıklanamayan demir eksikliği durumunda gastrointestinal sistem kaynaklı kronik kan kayıplarının incelenmesi gerektiğini vurguladı.
Hematoloji değerlendirmesinin önemi
Nedeni açıklanamayan, tekrarlayan veya tedaviye rağmen düzelmeyen anemilerde hematoloji uzmanına başvurmanın önemine değinen Doç. Dr. Şentürk Yıkılmaz, demir tedavisine rağmen aneminin iyileşmediği durumlarda, birden fazla kan hücresinde düşüklük olduğunda, olağandışı kan sayımı bulguları görüldüğünde veya ailede talasemi ya da diğer kalıtsal kan hastalıkları öyküsü varsa hematoloji değerlendirmesinin gerekli olduğunu belirtti. Ayrıca, anemiye kilo kaybı, ateş, gece terlemesi, lenf bezi büyümesi, tekrarlayan enfeksiyonlar veya kanama gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde daha kapsamlı inceleme yapılması gerektiğini söyledi.
Doç. Dr. Şentürk Yıkılmaz, kansızlığın sadece hemoglobin değerini yükseltmek amacıyla laboratuvar sonucu olarak görülmemesi gerektiğini, hastanın anemik olma nedeninin ortaya konmasının tedavi açısından daha önemli olduğunu ifade etti. Aynı hemoglobin değerine sahip iki hastanın tedavisinin farklı olabileceğini, birinin demir takviyesine, diğerinin ise B12 tedavisi, kan kaybının araştırılması, talasemi değerlendirmesi veya farklı bir tedaviye ihtiyaç duyabileceğini belirtti. Bu nedenle kansızlık durumunda kendi kendine uzun süre demir kullanmak yerine, aneminin nedeninin tespit edilmesinin en doğru yaklaşım olduğunu vurguladı.
