Sabahları yataktan kalkmakta güçlük çekiyor, kendinizi sürekli yorgun ve yetersiz hissediyorsanız tükenmişlik sendromu belirtileriyle karşı karşıya olabilirsiniz.
Tükenmişlik Sendromunun Nedenleri ve Etkileri
Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Talat Sarıkavak, iş ve özel yaşam arasındaki sınırların belirsizleşmesi, artan iş yükü, iş yerinde güvende hissetmeme ve sürekli ulaşılabilir olma baskısının tükenmişlik sendromuna zemin hazırlayabildiğini belirtti. Dr. Sarıkavak, kurumların düzenlemeler yapması gerektiğini ancak bireylerin de günlük yaşamlarında değişiklikler yaparak tükenmişliğin fiziksel ve ruhsal açıdan ilerlemesini engelleyebileceğini vurguladı. Tedbir alınmadığında tükenmişliğin hafıza ve uyku sorunlarından mide-bağırsak rahatsızlıklarına, kalp-damar hastalıklarından bağışıklık sisteminin zayıflamasına kadar çeşitli problemlere yol açabileceğini ifade etti.
Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki Farklar
Günümüzde tükenmişlik sendromunun sıklıkla depresyonla karıştırıldığını ve bunun gereksiz antidepresan kullanımına neden olabildiğini aktaran Dr. Sarıkavak, 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü kapsamında kişisel olarak alınabilecek dört etkili önlemi paylaştı.
Tükenmişlikle Mücadelede Önerilen 4 Adım
Dr. Sarıkavak, iş saatleri dışında bireylerin farklı bir kimliğe bürünmesinin önemine dikkat çekti. Düzenli yürüyüş yapmak, maliyeti olmayan el sanatları veya okuma gruplarına katılmak gibi hobilerin zihni yenileyebileceğini belirtti. Ayrıca, sivil toplum kuruluşlarında gönüllü sosyal sorumluluk projelerinde yer almanın, tükenmişlikte azalan kişisel başarı ve işe yarama duygusunu güçlendirerek psikolojik koruma sağladığını söyledi.
Modern yaşamın bir diğer tehdidi olan dijital yorgunluğun, yoğun ekran kullanımının beyni sürekli uyarıda tutarak uyku düzenini bozduğunu ve melatonin hormonunun salgılanmasını engellediğini ifade etti. Akşam saatlerinde ekran süresini azaltmanın ve biyolojik uyku ritmini korumanın stres yükünü hafifletmede kritik olduğunu belirtti.
Farkındalık (mindfulness) temelli stres azaltma tekniklerinin, beynin korku ve stres tepkilerini azaltarak duygusal tükenmeyi hafifletmeye ve kişinin anda kalmasına destek olduğunu söyledi. Ancak kalıcı iyileşme için psikoterapiye başvurulması gerektiğini, psikoterapinin mükemmeliyetçilik, olayları felaketleştirme ve sınır koyma güçlükleri gibi konularda kişiye uzun vadeli başa çıkma becerileri kazandırdığını ekledi.
Tükenmişliğin Aile Yaşamına Etkisi
Dr. Sarıkavak, tükenmişliğin iş yerinden aile yaşamına taşınarak eşlerin ve çocukların psikolojisini olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Araştırmaların, stresini eve taşıyan bireylerin eşlerinde de benzer tükenmişlik ve performans düşüşleri olduğunu gösterdiğini aktardı. Eve girmeden önce zihinsel bariyer oluşturmanın, evde iş konuşmamanın ve aile içinde işten psikolojik olarak kopabilmenin hem bireyi hem de aile bütünlüğünü koruduğunu ifade etti.
