Türkiye'nin emeklilik reformunda önemli bir adım olarak planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), 2026 takvimiyle ilgili belirsizlikler nedeniyle çıkmaza girdi. Henüz kapsamlı bir yasal düzenlemenin hazırlanmaması ve maliyet konusundaki çekinceler, sistemin hayata geçirilmesini zorlaştırıyor.
TES ve Otomatik Katılım Sistemi'nin dönüşümü
TES, Orta Vadeli Program (OVP) ve Cumhurbaşkanlığı Programları'nda emeklilik ve tasarruf reformunun temel başlıklarından biri olarak yer alıyor. Plan kapsamında, Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) işveren katkısıyla ikinci basamak emeklilik sistemine dönüştürülmesi hedefleniyor. Ayrıca, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve OKS fonlarının yeniden yapılandırılması ve kesintilerin sadeleştirilmesi amaçlanıyor.
Takvimde yaşanan ertelemeler ve belirsizlik
Ancak, TES'in uygulanmasına ilişkin takvimde sürekli ertelemeler yaşanıyor. Başlangıçta 2024 sonbaharı olarak planlanan dönüşüm süreci, önce 2025'e, ardından 2026 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı'na kaydırıldı. Bu gecikmeler, sistemin hayata geçirilmesinde kronik bir tehir olarak değerlendiriliyor.
2026 programında da aynı hedefler yinelenmesine rağmen, henüz bir kanun teklifi, taslak ya da kamuoyuna sunulmuş resmi bir metin bulunmuyor. Meclisin tatilde olması ve Ekim ayında açılacak olması, yasal sürecin hızlanmasını zorlaştırıyor. Açılışla birlikte bütçe maratonu başlayacak ve yılın kalan döneminde TES'in yasalaşması gerçekçi görünmüyor.
İşçi ve işveren maliyetleri en büyük engel
TES'in önündeki en önemli engellerden biri olarak işçi ve işveren maliyetleri gösteriliyor. Bu maliyetlerin düzenlenmemesi, sistemin kapsamlı bir şekilde hayata geçirilmesini güçleştiriyor. İşveren katkısının sisteme dahil edilmesi, maliyetlerin artmasına neden olabileceği için taraflar arasında hassas bir denge kurulması gerekiyor.
Emeklilik fonlarının ekonomiye katkısı
Gelişmiş ülkelerde emeklilik fonlarının büyüklüğü trilyonlar seviyesine ulaşırken, bu fonlar ekonomiye önemli bir kaynak sağlıyor. Türkiye'de ise tasarruf oranlarının düşük olması, emeklilik fonlarının büyümesini ve ekonomiye katkısını sınırlıyor. TES'in başarılı bir şekilde uygulanması, tasarrufların artırılması ve ekonomik canlılık açısından kritik önemde görülüyor.
TES'in yasalaşması ve uygulamaya geçmesi, Türkiye'nin emeklilik sisteminde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Ancak mevcut belirsizlikler ve takvimdeki ertelemeler, sistemin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Gelişmeler yakından takip ediliyor.