Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) tarafından yürütülen 'Ya Yakarsa?' Ulusal Denizanası İzleme Programı kapsamında, vatandaşlardan gelen pusula denizanası bildirimlerinde son iki yılda yaklaşık yüzde 70 artış kaydedildi.
Pusula Denizanası Bildirimlerinde Bölgesel Dağılım
Programa gelen bildirimlerin en yoğun olduğu iller Çanakkale, İstanbul ve Tekirdağ olarak belirlendi. Toplam bildirimlerin yüzde 31'i Çanakkale'den, yüzde 24,1'i İstanbul'dan ve yüzde 17,2'si Tekirdağ'dan yapıldı. Balıkesir ise yüzde 13,8 ile takip etti. Marmara Denizi genelinden bildirilen oran yüzde 6,9, Kocaeli ve Muğla'dan gelen bildirimler ise her biri yüzde 3,4 seviyesinde gerçekleşti.
Bildirilen pusula denizanası vakalarının yüzde 69'u kıyı sularından, yüzde 20,7'si sahile vurmuş bireylerden, yüzde 6,9'u açık denizden ve yüzde 3,4'ü ise diğer alanlardan bildirildi.
Pusula Denizanasının Ekosistemdeki Rolü
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Araştırma Görevlisi ve TÜDAV araştırmacısı Dr. İlayda Destan Öztürk, pusula denizanasının yaklaşık 600 milyon yıldır deniz ekosisteminde yer aldığını belirtti. Öztürk, bu türün insan sağlığını tehdit edebileceğini ancak ekosistem açısından zararlı olmadığını vurguladı.
'Denizanaları, ekosistemde önemli bir besin ağı bileşeni. Amacımız onları korkulacak canlılar olarak göstermek değil, rollerini anlamak ve değişimlerini bilimsel olarak izlemek.'
Son İki Yıldaki Artışın Nedenleri
Pusula denizanasının Türkiye sularına yeni bir tür olmadığını, uzun süredir Akdeniz, Ege ve 2000'li yıllardan itibaren Marmara Denizi'nde görüldüğünü ifade eden Öztürk, son iki yılda Kuzey Ege ve Marmara Denizi'nde sayılarında belirgin bir artış olduğunu bildirdi.
Öztürk, özellikle ilkbahar ve yaz aylarında pusula denizanası sayısının yükseldiğini, bu artışta sıcak geçen kışlar, deniz suyu sıcaklığındaki yükseliş, besin tuzu zenginleşmesi ve akıntıların etkili olabileceğini söyledi.
Denizanası Bildirimlerinin Önemi
Vatandaşların denizanası gözlemlerini fotoğraflayarak programa katkı sağlaması, türlerin dağılımı ve yoğunluğundaki değişimlerin bilimsel takibi açısından büyük önem taşıyor. Bu sayede ekosistemdeki değişimler daha iyi izlenebiliyor ve gerekli önlemler alınabiliyor.
Deniz ekosisteminin sağlıklı işleyişi için pusula denizanası gibi türlerin izlenmesi, çevresel değişimlerin etkilerinin anlaşılması açısından kritik bir rol oynuyor.