Muş'un Mescidli köyü sınırlarında, arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu öncülüğünde yürütülen araştırmalar sonucu Urartu medeniyetinin erken dönemine ait olduğu değerlendirilen büyük bir kale yapısı keşfedildi. Yaklaşık 120 bin metrekarelik alanı kaplayan kalenin varlığı, uydu görüntülerinin detaylı incelenmesiyle ortaya çıktı.
Uydu Görüntüleriyle Başlayan Keşif Süreci
Uydu verilerinde doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen yapısal izlerin tespit edilmesiyle başlayan çalışmalar, sahada yapılan incelemelerle devam etti. Araştırmalar, yaklaşık 1,4 kilometre uzunluğunda surlarla çevrili büyük bir kale yerleşiminin varlığını ortaya koydu. Kalede kiklopik ve poligonal taş işçiliği dikkat çekiyor.
Kalenin Mimari ve Tarihsel Önemi
Ömeroğlu, kalenin mimari özelliklerinin Erken Demir Çağı kaleleriyle benzerlik taşıdığını belirtti. Surların iç taraftaki yüksekliği yaklaşık 2 metre, dış cephede ise 4 metreyi buluyor. Bu yapı, Van'daki Aşağı Anzaf ve Edremit ilçesindeki Zivistan Kalesi gibi önemli örneklerle paralellik gösteriyor.
Stratejik Konum ve Arzaşkun Başkenti İddiası
Kalenin Urartu Krallığı'nın batıya yayılma güzergahında bulunması, bölgenin tarihsel önemini artırıyor. Ayrıca, kalenin bulunduğu alanın Urartu'nun erken dönem başkentlerinden Arzaşkun'un konumuna ilişkin araştırmalara yeni veriler sunabileceği öne sürülüyor. Bölge, tarihi Urartu yolunun geçtiği güzergah üzerinde yer alıyor.
Koruma ve Tescil Çalışmaları
Arkeolog Ömeroğlu, kalenin korunması ve tescil edilmesi amacıyla Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na başvuruda bulunduklarını açıkladı. Kurulun değerlendirmeleri sonrasında kalenin resmi olarak tescillenmesi bekleniyor.
Kalenin Su İhtiyacını Karşılayan Yapı
Kalenin güney kesiminde, yarıçapı yaklaşık 25 metre olan ve daha küçük taşlarla örülmüş dairesel bir çukur tespit edildi. Bu yapının kalenin su ihtiyacını karşılamak için oluşturulduğu düşünülüyor. Kuzey kesimde ise yapı kalıntılarına dair izler gözlemlenebiliyor.
Muş'ta şimdiye kadar tespit edilen en büyük kale olma özelliği taşıyan bu yapı, Urartu tarihi coğrafyasında önemli bir yere sahip. Keşif, bölgenin tarihine ışık tutacak bilimsel araştırmalar ve arkeolojik çalışmalar için yeni fırsatlar sunuyor. Gelişmeler takip ediliyor.